Sztuczna inteligencja jest coraz bardziej powszechna, a jej rozw\u00f3j sprawia, \u017ce mo\u017ce wykonywa\u0107 zadania praktycznie zast\u0119puj\u0105c cz\u0142owieka. W zwi\u0105zku z tak szerokim jej zastosowaniem zacz\u0119to zastanawia\u0107 si\u0119, czy maszynom mo\u017cna nada\u0107 prawa, kt\u00f3re do tej pory by\u0142y przyznane tylko ludziom.<\/p>\n\n\n\n
SI ma coraz wi\u0119ksze zastosowanie w dzia\u0142alno\u015bci artystycznej – tworzy wiersze, artyku\u0142y, muzyk\u0119, a tak\u017ce obrazy. W tym kontek\u015bcie warto pochyli\u0107 si\u0119 nad kwesti\u0105 praw autorskich i spr\u00f3bowa\u0107 odpowiedzie\u0107 na pytanie \u2013 czy prawa te nale\u017c\u0105 do maszyny, kt\u00f3ra stworzy\u0142a dzie\u0142o, czy mo\u017cna przyzna\u0107 je np. tw\u00f3rcom algorytmu.<\/p>\n\n\n\n
Rozwa\u017cania warto rozpocz\u0105\u0107 od przedstawienia wydarze\u0144 z 2011 r. Wtedy to w jednym z indonezyjskich rezerwat\u00f3w przyrody ma\u0142pa Naruto za pomoc\u0105 aparatu nale\u017c\u0105cego do fotografa dzikiej przyrody \u2013 Davida Johna Slattera \u2013 wykona\u0142a seri\u0119 zdj\u0119\u0107 siebie i otoczenia. Slatter udzieli\u0142 agencji prasowej licencji na zamieszczenie zrobionych przez zwierz\u0119 zdj\u0119\u0107, a nast\u0119pnie brytyjskie media opublikowa\u0142y histori\u0119 ma\u0142py wraz z wykonanymi przez ni\u0105 fotografiami. W tym samym roku edytor Wikimedia Commons opublikowa\u0142 zdj\u0119cia, kt\u00f3re otrzyma\u0142 od jednego z czasopism brytyjskich. \u201eThe Daily Mail\u201d przes\u0142a\u0142o zdj\u0119cia zrobione przez ma\u0142p\u0119, twierdz\u0105c, \u017ce nale\u017c\u0105 do domeny publicznej \u2013 skoro s\u0105 wykonane przez zwierz\u0119, to nikt nie ma do nich praw autorskich. Slatter odkry\u0142 opublikowane zdj\u0119cia i nakaza\u0142 ich usuni\u0119cie. Ostatecznie, w sierpniu 2014 r., Urz\u0105d Praw Autorskich USA orzek\u0142, \u017ce zdj\u0119cia nie mog\u0105 zosta\u0107 obj\u0119te prawami autorskimi, poniewa\u017c wedle prawa Stan\u00f3w Zjednoczonych jedynie dzie\u0142a wykonane przez cz\u0142owieka mog\u0105 im podlega\u0107. Prace wykonane przez maszyny, ro\u015bliny lub zwierz\u0119ta nie s\u0105 obj\u0119te prawami autorskimi.<\/p>\n\n\n\n
Wykonane przez ma\u0142p\u0119 fotografie zosta\u0142y opublikowane w 2014 r. w ksi\u0105\u017cce Wildlife Personalities, gdzie prawa autorskie do zdj\u0119\u0107 przyznano D.J. Slatterowi. Na publikacj\u0119 zareagowa\u0142a organizacja chroni\u0105ca prawa zwierz\u0105t PETA (ang. People for the Ethical Treatment of Animals) i, dzia\u0142aj\u0105c w imieniu Naruto, pozwa\u0142a Slattera i wydawnictwo za naruszenie praw autorskich. W 2016 r. s\u0119dzia S\u0105du Okr\u0119gowego, William Orrick, stwierdzi\u0142, \u017ce mimo \u017ce potrzebna i wa\u017cna jest ochrona praw zwierz\u0105t, nie mo\u017cna przyzna\u0107 im praw autorskich. W nast\u0119pnej instancji S\u0105d Apelacyjny USA dla Dziewi\u0105tego Okr\u0119gu (ang. United States Court of Appeals for the Ninth Circuit) podtrzyma\u0142 orzeczenie S\u0105du Okr\u0119gowego. S\u0105d w opinii do wyroku stwierdzi\u0142, \u017ce ma\u0142pa nie posiada ustawowego interesu prawnego, a wi\u0119c nie ma podstaw, by twierdzi\u0107, \u017ce naruszono jej prawa autorskie.<\/p>\n\n\n\n
Warto zastanowi\u0107 si\u0119, czy nale\u017cy w og\u00f3le odm\u00f3wi\u0107 ochrony dzie\u0142om niestworzonym przez ludzi. Wydaje si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bciwym rozwi\u0105zaniem b\u0119dzie rozwa\u017cenie, kogo nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 za tw\u00f3rc\u0119, i przyzna\u0107 mu tym samym ochron\u0119 prawn\u0105. W \u015bwietle rozwoju sztucznej inteligencji uregulowanie kwestii prawnych jej dotycz\u0105cych ma szczeg\u00f3lne znaczenie. Z racji pojawiaj\u0105cych si\u0119 w coraz wi\u0119kszym zakresie przyk\u0142ad\u00f3w na kreatywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 maszyn nadal pozostaje niejasna sytuacja prawna dzie\u0142 przez nie stworzonych.<\/p>\n\n\n\n
Niedawne wydarzenie z pa\u017adziernika 2018 r. mo\u017ce by\u0107 dobrym przyk\u0142adem na kreatywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 maszyn. Po raz pierwszy w historii dom aukcyjny Christie\u2019s w Nowym Jorku sprzeda\u0142 obraz ca\u0142kowicie stworzony przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. Szczeg\u00f3lne zainteresowanie mo\u017ce wzbudzi\u0107 fakt, \u017ce zamiast podpisu autora mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107 algorytm. Ten chwyt marketingowy r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na zagadnienie autorstwa i praw do obrazu. Czy tw\u00f3rc\u0105 nadal b\u0119dzie cz\u0142owiek?<\/p>\n\n\n\n
Sztuczna Inteligencja ma coraz wi\u0119cej zastosowa\u0144. U\u017cywana jest do pisania wierszy, tworzenia muzyki, a nawet musicali. Mimo licznych przyk\u0142ad\u00f3w jej u\u017cycia nadal trudno stwierdzi\u0107, kto powinien by\u0107 uprawnionym z tytu\u0142u praw autorskich do dzie\u0142 przez ni\u0105 stworzonych \u2013 czy tw\u00f3rca oprogramowania, czy maszyna, czy te\u017c mo\u017ce w og\u00f3le nie nale\u017cy przyznawa\u0107 im ochrony.<\/p>\n\n\n\n
Na poparcie teorii \u2013 \u017ce uprawnionym b\u0119dzie w\u0142a\u015bciciel AI \u2013 mo\u017cemy si\u0119gn\u0105\u0107 do raportu CONTU, gdzie stwierdzono, \u017ce komputer, tak jak aparat czy maszyna do pisania, jest instrumentem, zdolnym funkcjonowa\u0107 tylko wtedy, kiedy zostanie aktywowany przez cz\u0142owieka. S\u0105dy stoj\u0105 na stanowisku, \u017ce to dzi\u0119ki elementowi kreatywno\u015bci ludzkiej mo\u017cliwe jest stworzenie dzie\u0142a. Wybieraj\u0105c pozosta\u0142e rozwi\u0105zania \u2013 czyli przyznanie prawa do dzie\u0142a tylko AI lub w og\u00f3le pozbawienie ochrony utworu \u2013 mo\u017cemy zagrozi\u0107 dalszemu rozwojowi technologii.<\/p>\n\n\n\n
Jak na razie maszyny, w przeciwie\u0144stwie do ludzi, nie maj\u0105 przyznanej zdolno\u015bci prawnej \u2013 trudno wi\u0119c, aby sta\u0142y si\u0119 podmiotem praw. Z tego powodu to cz\u0142owiek powinien by\u0107 traktowany jako autor nawet wtedy, gdy nie b\u0119dzie odgrywa\u0142 aktywnej roli w tworzeniu dzie\u0142a. Wydaje si\u0119, \u017ce odpowiednim rozwi\u0105zaniem mo\u017ce by\u0107 uznanie maszyny za narz\u0119dzie: tak jak d\u0142ugopis, p\u0119dzel czy pi\u00f3ro, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 do stworzenia dzie\u0142a. Takie podej\u015bcie wydaje si\u0119 zrozumia\u0142e, gdy\u017c nie powinno si\u0119 bra\u0107 pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cnicy, jakiego narz\u0119dzia u\u017cywa osoba, by rozpatrywa\u0107 co\u015b w kategoriach dzie\u0142a. Podej\u015bcie to potwierdza r\u00f3wnie\u017c polskie ustawodawstwo, kt\u00f3re wprost wskazuje, \u017ce podmiotem praw autorskich, czyli tw\u00f3rc\u0105 utworu, mo\u017ce by\u0107 jedynie osoba \u2013 czyli cz\u0142owiek. Na gruncie obecnie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa wykluczone jest wi\u0119c uznanie, \u017ce AI mog\u0142aby zosta\u0107 uznana za autora.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z polsk\u0105 regulacj\u0105 prawa autorskiego \u201eutworem\u201d jest ka\u017cdy przejaw dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezale\u017cnie od warto\u015bci, przeznaczenia i sposobu wyra\u017cenia. Poj\u0119cie to jest wi\u0119c do\u015b\u0107 szerokie i wydaje si\u0119, \u017ce mo\u017cna by nim obj\u0105\u0107 tak\u017ce wytwory AI, kt\u00f3re cz\u0119sto nie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od tych stworzonych przez cz\u0142owieka. Na podstawie obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w nie mo\u017cna jednak uzna\u0107 AI za autora. Artyku\u0142 8 pr. aut. wyra\u017anie stwierdza, \u017ce tw\u00f3rc\u0105 jest osoba, czyli cz\u0142owiek.<\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c prawo unijne pr\u00f3buje dostosowa\u0107 si\u0119 do nadchodz\u0105cych zmian w dziedzinie technologii. S\u0105downictwo na razie przyznaje prawo autorskie tylko ludziom, co widoczne jest chocia\u017cby na przyk\u0142adzie sprawy Infopaq, w kt\u00f3rej przyznaje si\u0119 ochron\u0119 dzie\u0142om oryginalnym, a oryginalno\u015b\u0107 jest skutkiem kreatywnego my\u015blenia autora. Oznacza to, \u017ce utw\u00f3r odzwierciedla jego osobowo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Jednak\u017ce na pocz\u0105tku roku w Chinach S\u0105d w Shenzhen orzek\u0142, \u017ce artyku\u0142 wygenerowany przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119 jest obj\u0119ty prawem autorskim. Firma technologiczna Tencent korzysta z systemu o nazwie Dreamwriter, kt\u00f3ry automatycznie generuje tre\u015bci dotycz\u0105ce np. biznesu i rynku finansowego. W 2018 roku firma Shanghai Yingxun Technology Company zamie\u015bci\u0142a jeden z tych tekst\u00f3w na swojej stronie z dopiskiem – automatycznie wygenerowany przez robota Dreamwriter od Tencent. Tencent stwierdzi\u0142, \u017ce zosta\u0142o naruszone prawo autorskie i sprawa trafi\u0142a do s\u0105du. Firma Shanghai broni\u0142a si\u0119 tym, \u017ce artyku\u0142 nie zosta\u0142 stworzony przez cz\u0142owieka, tylko przez robota, wi\u0119c jest w domenie publicznej, a co za tym idzie \u2013 ka\u017cdy mo\u017ce z niego korzysta\u0107. S\u0105d jednak stwierdzi\u0142, \u017ce artyku\u0142 spe\u0142nia wymogi dzie\u0142a i przejawia oryginalno\u015b\u0107. Pozwana firma zap\u0142aci\u0142a 1,5 tys. juan\u00f3w, czyli oko\u0142o 800 z\u0142otych kary. Z orzeczenia chi\u0144skiego s\u0105du wynika, \u017ce dzie\u0142a stworzone przez SI mog\u0105 by\u0107 obj\u0119te ochron\u0105, pomijaj\u0105c kwesti\u0119 udzia\u0142u cz\u0142owieka w jego powstaniu. S\u0105d w Shenzhen skupi\u0142 si\u0119 na cechach dzie\u0142a i jego oryginalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Sztuczna inteligencja jest coraz szerzej wykorzystywana \u2013 r\u00f3wnie\u017c w sferach kreatywnych. Oznacza to, \u017ce stanie si\u0119 nowym wyzwaniem dla prawa w\u0142asno\u015bci intelektualnej. Nawet je\u015bli dzie\u0142a AI spe\u0142ni\u0105 ustawowe kryteria ochrony prawnoautorskiej \u2013 nie powinno przyznawa\u0107 si\u0119 jej takich samych praw jak cz\u0142owiekowi z powodu m.in. nieposiadania przez ni\u0105 duszy, \u015bwiadomo\u015bci, intencjonalno\u015bci, emocji i swobodnej woli. Aby nie doprowadzi\u0107 do umniejszenia roli cz\u0142owieka w procesie tw\u00f3rczym, wystarczy przeprowadzenie odpowiednich test\u00f3w, np. na wz\u00f3r testu Turinga, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek ma odr\u00f3\u017cni\u0107 robota od innego cz\u0142owieka. Ma on za zadanie dowodzi\u0107 opanowania przez maszyny umiej\u0119tno\u015bci my\u015blenia w spos\u00f3b podobny do ludzkiego. Aby maszyna \u2013 nawet ta najbardziej rozwini\u0119ta i autonomiczna \u2013 mog\u0142a zacz\u0105\u0107 funkcjonowa\u0107, potrzebny jest czynnik ludzki. To cz\u0142owiek tworzy algorytm, wybiera i wprowadza dane ucz\u0105ce. Sztuczna inteligencja nie zast\u0105pi ludzi \u2013 to oni kreuj\u0105 nowe trendy oraz wyznaczaj\u0105 kierunki rozwoju malarstwa czy muzyki. Algorytmy uczenia maszynowego mog\u0105 co najwy\u017cej generowa\u0107 nowe dzie\u0142a, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wariacjami obraz\u00f3w namalowanych wcze\u015bniej przez ludzi.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sztuczna inteligencja jest coraz bardziej powszechna, a jej rozw\u00f3j sprawia, \u017ce mo\u017ce wykonywa\u0107 zadania praktycznie zast\u0119puj\u0105c cz\u0142owieka. W zwi\u0105zku z tak szerokim jej zastosowaniem zacz\u0119to zastanawia\u0107 si\u0119, czy maszynom mo\u017cna nada\u0107 prawa, kt\u00f3re do tej pory by\u0142y przyznane tylko ludziom. SI ma coraz wi\u0119ksze zastosowanie w dzia\u0142alno\u015bci artystycznej – tworzy wiersze, artyku\u0142y, muzyk\u0119, a tak\u017ce […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-470","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ogolne"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=470"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/470\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ailaw.news\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}